15 Yaşındaki Hastanın Midesinden Çıkan Devasa Saç Yumağı: Rapunzel Sendromu ve Erken Teşhisin Önemi
İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yaşanan ve tıp literatüründe nadir rastlanan bir vaka, hem halkı hem de sağlık profesyonellerini derinden etkiledi. 15 yaşındaki bir kız çocuğunun midesinden, başarılı bir cerrahi girişim sonucunda devasa bir saç yumağı (bizuar) çıkarıldı. Bu durum, tıp dünyasında Rapunzel Sendromu olarak bilinen, saç yeme alışkanlığının (trikoфаji) ve saç yutma alışkanlığının (trikoфаji) birleşimi sonucu ortaya çıkan ciddi bir klinik tabloyu gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu nadir sendromun erken teşhisinin ve çok disiplinli yaklaşımın hayat kurtarıcı olduğunu vurguluyor.
Rapunzel Sendromu Nedir ve Neden Bu Kadar Tehlikelidir?
Rapunzel Sendromu, midede oluşan saç yumağının (trikobezuar) on iki parmak bağırsağına ve ince bağırsaklara uzanarak tıkanıya, perforasyona veya peritonite yol açması durumudur. Adını, kulesindeki saçını asşağı indirerek prensin tırmanmasını sağlayan masal kahramanı Rapunzel'den alır. Bu sendrom, genellikle psikiyatrik bir temeli olan trikoфаji (saç yeme bozukluğu) ve trikoтиллomani (saç yolma bozukluğu) bir arada görüldüğünde ortaya çıkar.
Mide asitleri saçları sindiremediği için, yutulan saçlar mide içinde birikerek sert, taş benzeri bir masa haline gelir. Bu masa mide boşluğunu doldurduğunda ağrı, bulantı, kusma, erken tokunma hissi ve kilo kaybı gibi belirtiler verir. Eğer masa pilor sfinkterinden geçerek bağırsaklara kaçarsa, mekanik tıkanıya ve bağırsak duvarı iskemiine neden olarak cerrahi acil durumlar yaratır.
Vaka Özeti: İlhan Varank Hastanesi'nde Başarılı Cerrahi Müdahale
15 yaşındaki hasta, şikayetleri üzerine başvurduğu İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerekli görüntüleme yöntemleri (üst GI sistem grafisi, BT ve endoskopi) ile değerlendirildi. Mideyi tamamen dolduran ve duodenuma uzanan devasa bir trikobezuar tespit edildi. Endoskopik yöntemle parçalanmasının ve çıkarılmasının imkansızlığı nedeniyle genel cerrahi ekibi tarafından gastrotomi (mide açma) yolu ile açık cerrahi işlem planlandı.
Ameliyat sırasında mideden yaklaşık 30-40 santimetre boyutunda, mideye tam uyum sağlayan,weightsi yüksek bir saç yumağı başarıyla çıkarıldı. Cerrahi ekip, mide duvarının integritesini koruyarak ve sızdırmazlığı test ederek işlemi tamamladı. Hasta postoperatif dönemde sorunsuz iyileşme kaydedip taburcu edildi. Bu başarı, hastanenin çok disiplinli yaklaşımının ve acil cerrahi kapasitesinin bir kanıtı oldu.
Psikiyatrik Destek: Tekrarlama Riskini Önlemenin Anahtarı
Cerrahi müdahale bu hastalıkta sadece "uç noktadır"; kök nedeni gidermez. Uzmanlar, sadece saç yumağını çıkarmak yetmez, alt yatan psikopatolojinin tedavi edilmediği takdirde tekrar riskinin %100 olduğunu belirtiyor. Bu nedenle hastanın ve ailesinin ameliyat sonrası mutlaka bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristi tarafından değerlendirilmesi şarttır.
- Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT): Trikoтиллomani ve trikoфаji için altın standart tedavi yöntemidir. Habit Reversal Training (Alışkanlık Tersine Çevirme Eğitimi) teknikleri kullanılarak saç yolma/doyma dürtüleri kontrol altına alınır.
- İlaç Tedavisi: Gerekli durumlarda SSRI (Selektif Serotonin Yeniden Alım İnhibitörleri) veya N-asetilsistein gibi ilaçlarla dürtü kontrollü sağlanabilir.
- Aile Danışmanlığı: Hastanın stresle başa çıkma mekanizmalarını güçlendirmek ve aile dinamiklerini düzenlemek için aile terapisine yönlendirme kritik öneme sahiptir.
Erken Belirtilere Dikkat: Ebeveynler Ne Yapmalıdır?
Rapunzel Sendromu, insidiyöz bir seyir izler. Ebeveynlerin çocuklarında aşağıdaki davranışları fark etmeleri erken teşhisi sağlar:
- Saçlarını sürekli oynamak, yırtmak veya ağızlarına götürmek.
- Yastık, battaniye veya kıyafetlerde saç kümeleri bulmak.
- Mide ağrısı, şişkinlik, işlenemeyen kusmalar ve açıksız kilo kaybı şikayetleri.
- Demir eksikliği anemisi (saç yutma demir emilimini engeller).
Bu belirtilerden bir veya birkaçı gözlemlendiğinde, "geçer bir alışkanlıktır" diyerek göz ardı etmek yerine, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına veya çocuk psikiyatristine başvurmak hayat kurtarıcı olabilir. İlhan Varank Hastanesi'nde işlenen bu vaka, erken müdahalenin ve psikiyatrik takibin nasıl başarılı sonuçlar doğurduğunun somut bir örneğidir.