Genel Sağlık-İş 16. Yılda Sesa Dönüştü: Sağlık Çalışanlarının "Düşük Ücret, Yüksek Risk" Gerçeği ve Kamusal Sağlık Politikalara Dönüş Çağrısı

Türkiye’nin sağlık sisteminin belkemiği oluşturan sağlık çalışanları, pandemi sürecinde gösterdikleri kahramanlıkla toplumsal takdir kazanmış olsa da; günlük çalışma koşulları, ekonomik haklar ve güvenlikleri hâlâ ciddi bir kırılma riski taşıyor. Kuruluşunun 16. yılını kutlayan Genel Sağlık-İş Sendikası, Ankara’da yaptığı basın toplantısında yayımladığı deklarasyonla, bu acı gerçeği bir kez daha gündeme getirdi. Sendika; düşük ücretler, personel yetersizliği, insanı bitiren iş yükü ve artan şiddet olayları başlığıyla dört ana sorun alanını işaret ederken, çözümün "kamusal sağlık politikalarına dönüş" ve "özlük haklarının kökten iyileştirilmesi" yolundan geçtiğini vurguladı.

Emeklerin Karşılığı Olmayan Maaşlar: "Asgari Ücretten Biraz Üstü" Tuzağı

Deklarasyonda en çarpıcı bulgulardan biri, yıllara dayanan deneyime ve uzmanlığa sahip sağlık personelinin (hekim, hemşire, teknik personel vb.) net maaşlarının, asgari ücretle olan farkın azalması veya hatta bazı kademelerde eşitlenmesiydir. Bu durum, "performans" ve "mesleki gelişim" kavramlarını soyut birer söylemden öteye taşıyamayan mevcut ücretlendirme sisteminin bir sonucudur.

Personel Eksikliği ve Ağır İş Yükü: Sistematik Bir Yıkım Döngüsü

Sendika verilerine göre Türkiye’de nüfus başına düşen hekim ve hemşire sayısı, OECD ortalamasının çok altında seyir ederken; mevcut personelin bile önemli bir kısmı idari işlerde, kağıt üzerinde "görev" altında çalışmakta. Bu durum, bedside (yataş başı) bakım veren aktif personel sayısını daha da düşürmektedir.

Yetersiz Kadroların Yarattığı "Vardiya Korkusu"

Bir hemşirenin tek başına 15-20 hastaya bakmak zorunda kaldığı, bir hekimin ise polisikliniklerde dakikada bir hasta görmek zorunda bırakıldığı sistemde; klinik karar alma süresi kısalmakta, anamnez eksik kalmakta ve belgeleme hataları artmaktadır. Bu, tıbbi hata riskini artırmakla kalmaz, personelde "tükenmişlik sendromu"nun (Burnout) kronikleşmesine yol açar. Genel Sağlık-İş, bu döngüyü kırmanın yollarından birinin; atama kotalarının artırılması yerine, mevcut boş kadroların derhal doldurulması ve yeni kadrolerin açılması olduğunu savunuyor.

Sağlıkta Şiddet: Artık "Mesleğin Doğası" Değil, "İhmal Edilen Bir Suç"

Deklarasyonda "Kırmızı Çizgi" olarak tanımlanan şiddet olayları, son yıllarda sadece sıklıkla değil, şiddet derecesiyle de artış gösteriyor. Genel Sağlık-İş, şiddetin sadece fiziksel saldırı olmadığını; şiddet, tehdit, hakaret, taciz ve siber zorbalık boyutlarını da içerdiğini hatırlatıyor.

Çözümün Yolu: Kamusal Sağlık Politikaları ve Haklı Özlük Düzenlemesi

Genel Sağlık-İş’in 16. yıl deklarasyonu, sadece bir şikayet listesi değil; sistemik bir çözüm haritası niteliğinde. Sendika, sağlığın bir "mal" değil, "temel insan hakkı" ve "kamu hizmeti" olduğu vurgusu yapıyor. Bu bağlamda öne çıkan talep maddeleri şunlardır:

Sonuç olarak; Genel Sağlık-İş’in 16 yıllık mücadelesinin özeti, sağlık sisteminin kalbinin (personelin) hâlâ yaralı olduğu gerçeğidir. Sağlık çalışanlarına "kahraman" demek yetmez; onlara kazandırdıkları hakları, güvenli çalışma ortamlarını ve insanlık şartlarında bir yaşam standardını sağlamak, sürdürülebilir bir sağlık sisteminin tek garantisidir. Bu deklarasyon, karar vericiler için bir "son uyarı" niteliğinde; toplum içinse sağlık hizmetinin kalitesinin, personelin refahıyla doğrudan doğruya ilişkilendirildiği bir hatırlatmadır.