Hekim Birliği Sendikası Scrubs Eylemi: Sağlık Çalışanlarının Cilt Sağlığı ve İş Güvenliği İçin Bağlayıcı Şartname Talebi
Hekim Birliği Sendikası (HBS), sağlık personelinin giymek zorunda kaldığı görev formaları (scrubs) ile ilgili süren kumaş kalitesi ve cilt sağlığı sorunları nedeniyle 22 Eylül 2026 tarihli kararla "scrubs giymeme" eyleminin devam ettirildiğini resmi olarak açıkladı. Bu kararı; personelin dermatolojik rahatsızlıkları, alerjik reaksiyonlar ve kıyafetlerin ergonomik uyumsuzluğu gibi ciddi gerekçeler dayanak alıyor. Sendika, sorunun kökünü çözmek adına resmi kurumlardan bağlayıcı bir teknik şartname hazırlanmasını ve mevcut formaların bağımsız laboratuvarlarda incelenmesini talep ediyor.
Eylemin Arka Planı: Neden Scrubs Giymiyorlar?
Sağlık çalışanları için scrubs (görev forması) sadece bir kıyafet değil, enfeksiyon kontrolü ve hijyenin vazgeçilmez bir parçasıdır. Ancak son dönemde dağıtılan formaların kumaş kompozisyonu, boyama teknikleri ve dikim kalitesi ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. HBS'nin toplayan veriler ve hekimlerden gelen geri bildirimler ışığında sorunlar şöyle özetlenebilir:
- Cilt İritasyonu ve Alerjik Kontak Dermatiti: Düşük kaliteli sentetik kumaşlar, uzun vardiya sürelerinde terleme ve sıcaklık etkisiyle ciltte kızarıklık, kaşıntı ve ekzematöz lezyonlara neden oluyor.
- Nefes Almayan Kumaş Yapısı: Yeterli pamuk oranı taşımayan, yüksek poliyester içeren kumaşlar termal konforu bozup, personelin performansını ve konsantrasyonunu olumsuz etkiliyor.
- Kimyasal Kalıntı Riski: Standartlara uygun olmayan boyalar ve aprêt kimyasalları, cilt barizeri zaten hasta bakımından dolayı zayıflamış personelde sistemik emilim riski taşıyor.
- Ergonomik Uyumsuzluk: Beden standartlarının dışında, hareketleri kısıtlayan kesimler muskuloskelet sistemi üzerindeki yükü artırıyor.
Bağlayıcı Teknik Şartname Neden Hayati Önem Taşıyor?
Mevcut süreçte görev formaları için net, denetlenebilir ve cezai sancımlı bir teknik şartname yokluğu, ihale süreçlerinde "en düşük fiyat" kriterinin kalitenin önüne geçmesine neden oluyor. HBS'nin talep ettiği bağlayıcı şartname şu kritik maddeleri kapsamak zorunda:
- Kumaş Standartları: OEKO-TEX Standard 100 veya GOTS (Global Organic Textile Standard) sertifikalı, minimum %60-70 pamuklu, nefes alabilen, hipalerjenik kumaş zorunluluğu.
- Dayanıklılık Testleri: Yıkama dayanımı (en az 60-90°C hijyenik yıkama), pilling (küreleşme) direnci ve renk kanama testlerinin uluslararası standartlarda (ISO/TSE) yapılması.
- Biyouyumluluk: Sitotoksisite, sensitizasyon ve iritasyon testlerinin (ISO 10993 standartlarına göre) bağımsız laboratuvarlarda kanıtlanması.
- Kalıp ve Beden Standartları: Türk Vücut Ölçümleri Veri Tabanı'na dayalı, cinsiyete ve görev türüne göre ergonomik kalıp tasarımı.
Bağımsız İnceleme Mekanizması: Güvenin Sağlanması
Sendika, "bağımsız inceleme" talebiyle sürecin şeffaflığını sağlamayı hedefliyor. Resmi kurumların (Sağlık Bakanlığı, SGK, TSE) denetimi dışında, akademik birimler veya akredite laboratuvarlar tarafından rastgele numune alınarak yapılan analizler, ihale yaptırımcıları için de bir denetim aracı olacaktır. Bu mekanizma, "kağıt üzerinde uygun, pratikte tehlikeli" olan formaların önlenmesinde en etkili yoldur.
Sağlık Personeli Hakları ve Hasta Güvenliği Bağlantısı
Bu eylem sadece bir kıyafet tartışması değil, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kapsamında bir hak mücadelesidir. Çalışma Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 sayılı) Madde 4 ve 5 uyarınca işveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Kötü bir scrubs, personelin cilt hastalığına yakalanmasına, bu nedenle iş kaybına ve hatta el hijyeni bozulması yoluyla hasta güvenliğini de tehdit edebilir. HBS'nin bu kararlı tavrı, sistemin "maliyet odaklı" yerine "insan odaklı" yönetilmesi için bir uyanış çağrısıdır.
Sonuç ve Beklentiler
22 Eylül 2026 kararıyla sürdürülen eylem, sağlık sisteminin en değerli kaynağı olan insan kaynağının koruması adına atılmış kritiktir. Yetkililerin bu taleplere kulak vermesi, kısa sürede bilimsel veriler dayalı, bağlayıcı ve denetlenebilir bir teknik şartname yayımlaması ve personelin güvenle giyebileceği formaların temin edilmesi bekleniyor. Sağlık çalışanlarının "iyileştiren" elinin kendi cildini yarmayan bir kıyafetle donatılması, lüks bir talep değil, temel bir haktır.