Taiz'de Sağlık Sistemi Çökecek Kadar: %80'lik Tesis Kapanışı ve İnsani Kriz

Yemen'in stratejik ve nüfus bakımından en önemli kentlerinden biri olan Taiz, yedi yıldan fazla bir süredir süren iç çatışma ve ablukalar nedeniyle müthiş bir insani felaketin eşiğinde duruyor. Taiz Tıp ve Çevre Komitesi'nin son açıklamasına göre, Husilerin (Ansarullah) uyguladığı sıkı ablukalar sonucu kentteki sağlık tesislerinin yüzde 80'i tamamen devre dışı kalmış durumda. Kalan %20'lik kısmın da yakıt, personel ve tıbbi malzeme kıtlığı nedeniyle önümüzdeki günlerde tamamen kapanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bildirildi. Bu durum, sadece bir sağlık hizmeti kesintisini değil, yüz binlerce sivilin hayatını doğrudan tehdit eden bir "sessiz cinayet" sürecini işaret ediyor.

Abluka Altındaki Bir Kentin Anatomisi: Neden Taiz?

Taiz, coğrafi konumu ve demografik yapısıyla Yemen'in "kalbi" olarak kabul edilir. Ancak 2015'ten bu yana Husilerin kente giden yolları kesmesi, temel ihtiyaçların ve tıbbi yardımın girmesini engelleyen bir "site kuşatması" yarattı. Bu ablukalar, uluslararası insani hukukun temel ilkelerine ve savaş suçları statüsüne girebilecek nitelikte kolektif ceza uygulamaları olarak değerlendiriliyor. Sağlık altyapısının hedef alınması veya kasıtlı olarak işlevsiz hale getirilmesi, Genève Sözleşmeleri'nin ihlali olarak uluslararası toplum tarafından kınanmaktadır.

Yakıt Krizi: Jeneratörlerin Sustuğu An Hastaneler Ölüyor

Taiz'deki sağlık tesislerinin devre dışı kalmasındaki en kritik faktör, şebeke elektriğinin uzun yıllardır kesik olması ve jeneratörlerin çalışması için gerekli dizel yakıtunun ablukayla engellenmesidir. Modern tıpta; ameliyathane aydınlatmasından buhar sterilizasyonda, yoğun bakım ventilatörlerinden kan bankası soğutma sistemlerine kadar her şey kesintisiz elektrikle çalışır. Yakıt bittiğinde:

Komite raporları, yakın dönemde sadece yakıt kıtlığı nedeniyle en az 5 büyük hastanenin tamamen kapatıldığını ve 20'den fazla birimin acil servislerini kapatmak zorunda kaldığını gösteriyor.

Beyin Göçü ve Personel Krise: Kim Kalan Hastaları Bakacak?

Altyapı sorunlarının ötesinde, insan kaybı da devasa boyutlarda. Uzman hekimler, hemşireler ve teknik personel; maaşların ödenmemesi, güvenlik tehditleri ve yaşam koşullarının berbatlığı nedeniyle Taiz'i terk etmeye (veya ülkeyi terk etmeye) zorlanıyor. Kalan personel ise aylarca maaşsız çalışmakla yükümlü. Bu "beyin göçü", kalan tesislerin kalite standartlarını düşürüyor ve tıbbi hata riskini artırıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarına göre bin başına düşen hekim sayısı Taiz'de kritik eşiğin çok altına düştü.

Kalan Tesislerin "Ölüm Çeyreği": Tam Kapanma Eşiğinde

Hâlâ hizmet veren %20'lik tesisler, "yağmalama" seviyesindeki kaynaklarla ayakta tutuluyor. Uluslararası yardım kuruluşları (MSF, Kızıl Haç/Kızıl Ay, UNICEF) gönderim yapmaya çalışsa da, geçiş noktalarındaki kısıtlamalar, gümrük prosedürleri ve güvenlik riskleri teslimatları aylarca geciktiriyor. Komitenin "tamamen durma tehlikesi" uyarısı, bir abartı değil, lojistik gerçeklere dayanan bir matematiksel kesinlik. Eğer yakıt kamyonları ve tıbbi konvoylar bir hafta içinde şehre giremezse, Taiz tam anlamıyla "hastanesiz" bir kente dönüşecek.

Kronik Hastalıklar ve Anne-Çocuk Sağlığı: Görünmez Mağdurlar

Acil travma vakaları göz ardı edilse bile, diyabet, hipertansiyon, böbrek yetmezliği (diyaliz hastaları) ve kanserli hastalar için durum felaket boyutunda. Diyaliz merkezlerinin kapanması, haftada üç seans gerektiren hastalar için ölüm hükmü demektir. Gebelik takiplerinin kesilmesi, bebek kayıplarını ve maternal mortaliteyi artırıyor. Aşı takvimlerinin bozulması ise kızamık, difteri ve poliyo gibi kontrol altına alınmış hastalıkların yeniden sıçrama riskini yaratıyor.

Uluslararası Toplumdan Acil Eylem Çağrısı

Taiz Tıp ve Çevre Komitesi, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyı, WHO ve tüm insani yardım aktörlerinden acil müdahale istiyor. Talepler şunlardır:

Taiz'deki bu kriz, sadece Yemen'e özgü bir sorun değil; modern dünyada sivil altyapının savaş aracı olarak kullanıldığının en acı örneğidir. Zaman her geçen gün can kaybı demektir. Dünyanın sessizliği, bu hastanelerin kapılarının kapanmasıyla paylaşılan bir vicdan azabına dönüşmemelidir.